Czy dzieci widzą duchy? Różne teorie i wyjaśnienia
Czy dzieci potrafią dostrzegać coś, co dla innych pozostaje niewidzialne? To pytanie wzbudza wiele emocji i kontrowersji. Rodzice czasem opowiadają o przypadkach, gdy ich pociechy wskazują na coś „niewidzialnego”, opisując postaci czy sytuacje, których inni nie zauważają. Tego rodzaju historie stanowią podstawę do wielu teorii, zarówno paranormalnych, jak i naukowych.
Teoria paranormalna: wczesne dzieciństwo a wrażliwość psychiczna
Jedna z hipotez głosi, że dzieci w młodym wieku posiadają naturalną zdolność do kontaktu z „drugą stroną”. Wynikać to może z faktu, że ich umysły są mniej obciążone racjonalnym postrzeganiem rzeczywistości. Mali ludzie postrzegają świat z otwartością, bez ograniczeń narzuconych przez stereotypy czy logiczne wyjaśnienia. Zgodnie z tym poglądem, zdolność ta zanika wraz z wiekiem, gdy świadomość dziecka rozwija się, a granice między tym, co „możliwe”, a niemożliwe, zaczynają się zarysowywać.
Według amerykańskiej psychoterapeutki Caron Goode dzieci w wieku od 2 do 4 lat nie potrafią odróżnić ducha od złudzenia. Zaczynają rozumieć, że mają do czynienia z niewidzialnym bytem około 7. roku życia. Goode twierdzi również, że dzieci, które mówią o „niewidzialnych przyjaciołach”, mogą w rzeczywistości opisywać kontakty z duchami.
Biologiczne spojrzenie: zakres widzialnego światła
Biologia dostarcza bardziej materialistycznego wyjaśnienia. Dorosły człowiek widzi światło w zakresie fal elektromagnetycznych od 400 do 700 nm, co obejmuje kolory od fioletowego do czerwonego. Noworodki i małe dzieci mają jednak szersze spektrum widzenia, mogące obejmować fale UVA (od 380 nm). To rozszerzone widzenie zanikające z wiekiem mogłoby tłumaczyć, dlaczego dzieci reagują na coś, co dla dorosłych pozostaje niewidoczne. Jeśli zjawiska paranormalne operują w niewidzialnym paśmie światła, istnieje hipotetyczna możliwość, iż dzieci mogą je rejestrować.
Aktywność mózgowa: stan naturalnej otwartości
Badania neurologiczne wskazują, że u małych dzieci obie półkule mózgu wykazują podobny poziom aktywności. U dorosłych natomiast dominuje lewa półkula, odpowiedzialna za myślenie logiczne. Ten stan równowagi utrzymuje się u dzieci do około 7. roku życia, kiedy to zaczyna się proces specjalizacji półkul mózgowych. Dodatkowo fale mózgowe dzieci w wieku przedszkolnym osiągają częstotliwość od 8 do 12 Hz (fale alfa), co odpowiada stanowi głębokiej medytacji lub snu u dorosłych. To może tłumaczyć ich większą podatność na doświadczenia, które dorośli interpretują jako paranormalne.
Dusze i wrażliwość energetyczna
Inna teoria zakłada, że dusze małych dzieci są szczególnie wrażliwe i pozostają w bliskim kontakcie z różnymi wymiarami rzeczywistości. Stąd ich większa zdolność do zauważenia bytów czy energii, które dorośli ignorują. Przejawy tego zjawiska rodzice mogą obserwować, gdy dziecko skupia swój wzrok na jednym punkcie i wydaje się „widzieć coś więcej”.
Statystyki dotyczące „niewidzialnych przyjaciół”
Badania psychologiczne sugerują, że nawet 65% dzieci w wieku przedszkolnym deklaruje posiadanie niewidzialnego przyjaciela. W niektórych badaniach aż 37% rodziców przyznaje, że ich dzieci opowiadały o widzeniu osób, których inni nie mogli zobaczyć. Szczyt zjawisk związanych z widzeniem „duchów” przypada na wiek od 3 do 6 lat, kiedy dzieci mają rozwiniętą wyobraźnię, ale jeszcze nie nabyły umiejętności krytycznej oceny swoich doznań.
Jak reagować, gdy dziecko widzi coś niezwykłego?
Bez względu na wiarę w duchy, ważne jest, by rodzice podchodzili do takich sytuacji z rozwagą i spokojem. Oto kilka wskazówek, które mogą pomóc w takich przypadkach:
- nie panikuj: zachowaj spokój, nawet jeśli opis dziecka wydaje się niepokojący. Zapytaj dziecko o szczegóły, co dokładnie widziało, i wysłuchaj go bez negatywnych emocji,
- nie wyśmiewaj: nie kwestionuj doświadczeń dziecka i nie próbuj przekonywać, że sobie coś wymyśliło. Poważne traktowanie tych przeżyć buduje zaufanie,
- odwróć uwagę: jeśli sytuacja powtarza się i dziecko odczuwa dyskomfort, spróbuj skupić jego uwagę na czymś innym, co wywoła radość lub zainteresowanie.
Czy to powód do zmartwień?
Większość przypadków, w których dzieci twierdzą, że widzą duchy, można przypisać bujnej wyobraźni. Również zjawisko „wyimaginowanych przyjaciół” jest dobrze znane w psychologii dziecięcej i najczęściej nie stanowi powodu do obaw. Jeśli jednak towarzyszy temu nadmierny lęk lub inne niepokojące objawy, warto skonsultować się z psychologiem.
Warto zauważyć, że w 2023 roku amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne opublikowało stanowisko, według którego w przypadku dzieci poniżej 7. roku życia meldujących o widzeniu „duchów”, w 92% przypadków nie stwierdza się późniejszych zaburzeń psychicznych. To pokazuje, że tego rodzaju doświadczenia mogą być naturalnym etapem rozwoju poznawczego dziecka.
